حكيم ابوالقاسم فردوسى

131

متن كامل شاهنامه فردوسى (شرح ميترا مهرآبادى)

من نيز مىترسم اگر بار ديگر در اين كينه‌گاه ، سپاهيان به جنگ آيند ، ديگر از دو سپاه كسى بر جاى نماند [ و ما نيز درگذريم ] و تنها كينه بر جاى مانَد . آنگاه ديگر چه كسى خواهد دانست كه چه كسى پيروز و گيتىافروز بوده و چه كسى نگون بخت ؟ اگر هم كه اين پيكار و خون ريختن و آويختن با من در اين رزمگاه را از براى كشور ايران مىكنى پس بگو تا من هم اكنون شتابان فرستاده‌اى به نزد افراسياب روان سازم تا مرا بفرمايد كه سرزمين را ببخشيم و اين كينه را به پايان رسانيم . پس همچنان كه منوچهرشاه در آن زمان با بخشش سرزمينها ، گيتى را نگاه داشت ، ما نيز هر سرزمينى را كه مىخواهى از آن ايران زمين بدانى و هر سرزمين آباد و ويرانى را كه كى خسرو دادگر بفرموده ، بگو تا آن را از تركان تهى سازيم . پس ، از غرچگان تا بست « 1 » و از شهر طالقان « 2 » تا فارياب « 3 » و همچنان از بلخ تا اندراب « 4 » و پنج شهر تا باميان « 5 » و نيز

--> ( 1 ) - بُست ( آبُست ، بيست ) شهرى بين سيستان و غزنين و هرات ، در ساحل هيرمند و زمين داور بوده است . ر . ك . حدود العالم ، ص 320 و تعليقات مينورسكى اعتماد السلطنه ، مرآة البلدان ، ج 1 ، ص 336 - 335 لسترنج ، جغرافياى تاريخى سرزمينهاى خلافت شرقى ، ص 369 برهان قاطع ، ماده بست ، حواشى معين شهيدى مازندرانى ، راهنماى نقشه جغرافيايى شاهنامه فردوسى ، ماده بست . ( 2 ) - ر . ك . ج 1 از كتاب حاضر ، ص 207 - 206 . ( 3 ) فارياب ( پارياب ) از شهرهاى مهم جوزجانان ( گوزگانان ) بين مروالرود و بلخ در مغرب جيحون قرار داشته كه امروزه خرابه‌هاى آن را خيرآباد مىگويند . غالباً اين منطقه را با فاراب ( پاراب ، اترار ) در آن سوى سيحون و بين چاچ و بلاساغون خلط مىكنند . ر . ك . برهان قاطع ، ماده فارياب و فاراب و حواشى معين لسترنج ، جغرافياى تاريخى سرزمينهاى خلافت شرقى ، ص 451 مقدسى ، أحسن التقاسيم فى معرفة الأقاليم ، ج 1 ، ص 37 حدود العالم ، ص 344 و تعليقات مينورسكى مشكور ، جغرافياى تاريخى ايران باستان ، ص 730 شهيدى مازندرانى ، راهنماى نقشه جغرافيايى شاهنامه فردوسى ، ماده فارياب . ( 4 ) دو منطقه به نام اندرآب ( اندراب ، اندرابه ) موجود است كه هر دو با ناحيه مورد نظر همخوانى دارند . 1 - اندرآب در حوالى سرچشمهء جنوب شرقى رود دوشى و نزديك پنجهير و خوست و به طور كلى بين غزنين و بلخ قرار دارد . 2 - اندراب در دو فرسنگى مرو . ر . ك . حدود العالم ، ص 315 و تعليقات مينورسكى برهان قاطع ، ماده اندرآب ماركوارت ، ايرانشهر ، ص 163 - 162 حموى ، معجم البلدان ، ج 1 ، ص 260 اعتماد السلطنه ، مرآة البلدان ، ج 1 ، ص 167 - 166 . ( بايد توجه داشت كه منطقه‌اى نيز به نام اندراب در حوالى بردعه وجود دارد كه به هيچوجه با منطقه مورد نظر همخوانى ندارد ) . ( 5 ) باميان نام منطقه‌اى كوهستانى بين بلخ و غزنين كه اكنون از شهرهاى افغانستان است . برهان قاطع ، ماده باميان جيهانى ، أشكال العالم ، ص 172 حموى ، معجم البلدان ، ج 1 ، ص 330 اعتماد السلطنه ، مرآة البلدان ، ج 1 ، ص 268 ترجمهء آثار البلاد و اخبار العباد ، ج 1 ، ص 199 .